Diese Informationen sind vor mehr als einem Jahr veröffentlicht worden und beziehen sich auf ein vergangenes Semester.

Szenischer Vortrag im Wahlpflichtfach “Sprache und Recht” von und mit Yvonne Zahn, Regisseurin, Jan Walter, Schauspieler und Eva Maria Scherr, Bewahrende/Mahnende


Wann: 25.5.2023, 19:45 Uhr

Wo: Raum A22, Abendgymnasium Wien

Die Kindheits- und Jugenderlebnisse von Renate Scherr sind die Basis für diesen Vortrag. Er führt uns in die 1930er und 1940er Jahre. Mitten hinein in eine Zeit, in der das Unrecht zum Recht erhoben wurde, Hass und Gewalt „den Anderen“ gegenüber als Tugenden galten und das fühlende Individuum auf dem Altar der agitierten Massen geschlachtet wurde. Eine Zeitreise, die uns unsanft im Hier und Heute landen lässt.

Scenic Presentation in the Elective Course “Language and Law” by and with Yvonne Zahn, Director, Jan Walter, Actor, Eva Maria Scherr, Preserver/Admonisher

The childhood and youth experiences of Renate Scherr serve as the foundation for this presentation. It takes us back to the 1930s and 1940s, immersing us in a time when injustice was elevated to law, and hate and violence towards “the Others” were considered virtues, sacrificing the individual’s emotions on the altar of agitated masses. This journey through time abruptly brings us back to the here and now.

We are excited to announce a thought-provoking scenic presentation that delves into the profound themes of history, justice, and the human experience.

Yvonne Zahn, Director

Jan Walter, Actor,


Eva Scherr, daughter

In this presentation, we will be taken back to the tumultuous era of the 1930s and 1940s, a period defined by the rise of injustice, the normalisation of hatred, and the brutal suppression of individuality. Drawing inspiration from Renate Scherr’s personal experiences, the performers will guide us through this dark chapter of history, inviting us to reflect on the dangers of complacency and the consequences of societal indifference.

We will witness the struggles faced by those who lived through that era and be reminded of the importance of safeguarding our values, protecting human dignity, and actively opposing discrimination in all its forms.

Join us on this emotional journey as we navigate the past to gain a deeper understanding of the present. Witness the power of language and the arts in illuminating history and encouraging critical thinking. This captivating performance will leave you inspired, moved, and equipped to make a positive difference in the world.

Please note that due to the nature of the content, this presentation is recommended for mature audiences. Parental discretion is advised.

Don’t miss this extraordinary event that merges art, history, and social consciousness. Mark your calendars and prepare to be transported into the past as we explore the profound lessons it holds for our present and future.

Nachruf: Renate Scherr (1927-2021)

Renate Scherr (née Wagner) was born on May 25, 1927, in Klagenfurt as an illegitimate child. Abandoned by her biological mother, she was raised by her father and stepmother. Her childhood and youth were marked by unimaginable poverty and violence, with fear and hunger as constant companions. At the age of 14, she was thrown out of the house by her stepmother and had to fulfill the so-called mandatory year of service on a farm in a neighboring village, where she faced harsh working conditions and the advances of her employer. She frequently changed jobs in the hope of improvement, but that hope went unfulfilled. Her father was deemed “politically unreliable” (according to Nazi terminology). Due to her frequent job changes, she herself came under the scrutiny of the Nazis. Labeled as “socially deprived,” she was sent to a disciplinary home in Germany run by nuns. Here, she faced heavy labor and physical abuse on a daily basis. She made several unsuccessful attempts to escape. At the end of the war, she was expelled from the convent and sent back to her “homeland.” Her now divorced father had moved to Styria. Once again, her stepmother threw her out of the house. In her despair and hopelessness, she jumped off a train. Severely injured, she was taken to the hospital and eventually recovered enough to follow her father to Styria. However, he slammed the door in her face. To earn some money, she collected coal. It was here that she would meet her first husband. She married and gave birth to her first son in 1949, followed by a second son in 1950. Although the war had ended, the times were still challenging, with rationed food being a reality. While out for a walk, she finally met her great love, Norbert Scherr, whom she married in 1952. The love between the two was accompanied by great sacrifices. They faced hostility, had to frequently change their place of residence, and were harassed. Their economic livelihood was also at risk. Renate fell seriously ill but managed to recover. When the harassment became unbearable, the couple decided to move to Vienna with their younger son to start a new life there. In 1961, their dream became a reality. Renate immediately found work, which she enthusiastically embraced. In 1963, their daughter was born, and their happiness seemed complete. They faced years of hard work, personal tragedies, and severe illnesses. Renate always found her way back to life, thanks in part to her iron will and unwavering optimism. She entered her “retirement” at the age of 70. During the following years, she devoted herself to her beloved animals and plants, taking great pride in their well-maintained splendor. She would compete with her husband in solving crossword puzzles and took great delight in knowing more than he did. Her peaceful retirement received its first blow when she suffered a complex ankle fracture at the age of 79. A few years later, she experienced another fall, resulting in a double upper-arm fracture. She never complained and, with her characteristic resilience and determination, managed to get back on her feet. In 2013, her husband passed away. The pain was immense, and the void in her life remained. Nevertheless, she managed to regain her independence with an iron will. In 2017, she joyfully celebrated her 90th birthday with many guests from family and friends. Her last years were marked by loss. Her beloved cats passed away, her eyesight progressively declined, and various illnesses necessitated repeated hospital stays. However, she still retained her sense of humor. It was only in 2020 that Renate’s joy in life was dampened. Illness, old age, and the social restrictions imposed by the COVID-19 pandemic weighed heavily upon her. After suffering a stroke in January 2021, she was unable to recover. She peacefully passed away on March 21, 2021.


Renate Scherr (née Wagner) est née le 25 mai 1927 à Klagenfurt en tant qu’enfant illégitime. Abandonnée par sa mère biologique, elle a été élevée par son père et sa belle-mère. Son enfance et sa jeunesse ont été marquées par une pauvreté et une violence inimaginables, la peur et la faim comme compagnons constants. À l’âge de 14 ans, elle a été chassée de la maison par sa belle-mère et a dû accomplir l’année de service obligatoire dans une ferme d’un village voisin, où elle a fait face à des conditions de travail difficiles et aux avances de son employeur. Elle a souvent changé d’emploi dans l’espoir d’amélioration, mais cet espoir est resté insatisfait. Son père a été jugé “politiquement peu fiable” (selon la terminologie nazie). En raison de ses changements fréquents d’emploi, elle-même a été scrutée par les nazis. Étiquetée comme “socialement défavorisée”, elle a été envoyée dans un foyer disciplinaire en Allemagne dirigé par des religieuses. Ici, elle a été confrontée à un travail pénible et à des abus physiques quotidiens. Elle a fait plusieurs tentatives infructueuses d’évasion. À la fin de la guerre, elle a été expulsée du couvent et renvoyée dans sa “patrie”. Son père, désormais divorcé, avait déménagé en Styrie. Une fois de plus, sa belle-mère l’a chassée de la maison. Dans son désespoir et son désespoir, elle s’est jetée d’un train. Grièvement blessée, elle a été conduite à l’hôpital et s’est finalement suffisamment rétablie pour suivre son père en Styrie. Cependant, il lui a fermé la porte. Pour gagner de l’argent, elle a ramassé du charbon. C’est là qu’elle rencontrerait son premier mari. Elle s’est mariée et a donné naissance à son premier fils en 1949, suivi d’un deuxième fils en 1950. Bien que la guerre soit terminée, les temps étaient toujours difficiles, la nourriture rationnée étant une réalité. En se promenant, elle a enfin rencontré son grand amour, Norbert Scherr, qu’elle a épousé en 1952. L’amour entre les deux était accompagné de grands sacrifices. Ils ont fait face à l’hostilité, ont dû changer fréquemment de lieu de résidence et ont été harcelés. Leur gagne-pain était également en danger. Renate est tombée gravement malade mais a réussi à se rétablir. Lorsque le harcèlement est devenu insupportable, le couple a décidé de déménager à Vienne avec leur fils cadet pour y commencer une nouvelle vie. En 1961, leur rêve est devenu réalité. Renate a immédiatement trouvé du travail, qu’elle a embrassé avec enthousiasme. En 1963, leur fille est née, et leur bonheur semblait complet. Ils ont affronté des années de travail acharné, de tragédies personnelles et de maladies graves. Renate a toujours trouvé son chemin de retour à la vie, grâce en partie à sa volonté de fer et à son optimisme inébranlable. Elle a pris sa “retraite” à l’âge de 70 ans. Au cours des années suivantes, elle s’est consacrée à ses animaux et à ses plantes bien-aimés, prenant grand soin de leur splendeur bien entretenue. Elle rivalisait avec son mari pour résoudre des mots croisés et prenait un grand plaisir à en savoir plus que lui. Sa paisible retraite a reçu son premier coup lorsqu’elle a subi une fracture complexe de la cheville à l’âge de 79 ans. Quelques années plus tard, elle a fait une autre chute, entraînant une double fracture des bras. Elle ne s’est jamais plainte et, avec sa résilience et sa détermination caractéristiques, elle a réussi à se relever. En 2013, son mari est décédé. La douleur était immense, et le vide dans sa vie est resté. Néanmoins, elle a réussi à retrouver son indépendance avec une volonté de fer. En 2017, elle a célébré avec joie son 90e anniversaire avec de nombreux invités de la famille et des amis. Ses dernières années ont été marquées par la perte. Ses chats bien-aimés sont décédés, sa vue a progressivement diminué, et diverses maladies ont nécessité des séjours hospitaliers répétés. Cependant, elle a conservé son sens de l’humour. Ce n’est qu’en 2020 que la joie de vivre de Renate a été assombrie. La maladie, la vieillesse et les restrictions sociales imposées par la pandémie de COVID-19 pesaient lourdement sur elle. Après avoir subi un AVC en janvier 2021, elle n’a pas pu se rétablir. Elle est décédée paisiblement le 21 mars 2021.


Renate Scherr (antes Wagner) nació el 25 de mayo de 1927 en Klagenfurt como hija ilegítima. Abandonada por su madre biológica, fue criada por su padre y madrastra. Su infancia y juventud estuvieron marcadas por una pobreza y violencia inimaginables, con el miedo y el hambre como compañeros constantes. A los 14 años, su madrastra la echó de la casa y tuvo que cumplir el llamado año de servicio obligatorio en una granja en un pueblo vecino, donde enfrentó duras condiciones de trabajo y los avances de su empleador. Cambió de trabajo con frecuencia esperando mejoras, pero esa esperanza quedó sin cumplirse. Su padre fue considerado “políticamente no confiable” (según la terminología nazi). Debido a sus frecuentes cambios de trabajo, ella misma cayó bajo el escrutinio de los nazis. Etiquetada como “socialmente desfavorecida”, fue enviada a un hogar disciplinario en Alemania dirigido por monjas. Aquí, enfrentó trabajo duro y abuso físico a diario. Hizo varios intentos fallidos de escapar. Al final de la guerra, fue expulsada del convento y enviada de regreso a su “patria”. Su padre, ahora divorciado, se había mudado a Estiria. Una vez más, su madrastra la echó de la casa. En su desesperación y falta de esperanza, se lanzó de un tren. Con graves heridas, la llevaron al hospital y finalmente se recuperó lo suficiente como para seguir a su padre a Estiria. Sin embargo, él le cerró la puerta en la cara. Para ganar algo de dinero, recogía carbón. Fue aquí donde conoció a su primer esposo. Se casó y tuvo a su primer hijo en 1949, seguido de un segundo hijo en 1950. Aunque la guerra había terminado, los tiempos seguían siendo desafiantes, con la comida racionada siendo una realidad. Mientras paseaba, finalmente conoció a su gran amor, Norbert Scherr, con quien se casó en 1952. El amor entre los dos estuvo acompañado de grandes sacrificios. Enfrentaron hostilidad, tuvieron que cambiar frecuentemente de residencia y fueron acosados. Su sustento económico también estaba en riesgo. Renate enfermó gravemente pero logró recuperarse. Cuando el acoso se volvió insoportable, la pareja decidió mudarse a Viena con su hijo menor para comenzar una nueva vida allí. En 1961, su sueño se hizo realidad. Renate encontró trabajo de inmediato, lo cual abrazó con entusiasmo. En 1963, nació su hija y su felicidad parecía completa. Enfrentaron años de trabajo duro, tragedias personales y enfermedades graves. Renate siempre encontró su camino de regreso a la vida, gracias en parte a su voluntad férrea y optimismo inquebrantable. Entró en su “jubilación” a los 70 años. Durante los años siguientes, se dedicó a sus queridos animales y plantas, sintiendo un gran orgullo por su esplendor bien mantenido. Competía con su esposo resolviendo crucigramas y se alegraba al saber más que él. Su apacible jubilación sufrió su primer golpe cuando sufrió una fractura compleja de tobillo a los 79 años. Unos años después, sufrió otra caída que resultó en una doble fractura de brazos. Nunca se quejó y, con su característica resistencia y determinación, logró recuperarse. En 2013, su esposo falleció. El dolor fue inmenso y el vacío en su vida permaneció. Sin embargo, logró recobrar su independencia con una voluntad de hierro. En 2017, celebró con alegría su 90 cumpleaños con muchos invitados de la familia y amigos. Sus últimos años estuvieron marcados por la pérdida. Sus queridos gatos fallecieron, su vista disminuyó progresivamente y varias enfermedades requirieron estadías hospitalarias repetidas. Sin embargo, aún conservaba su sentido del humor. Fue solo en 2020 que la alegría de Renate por la vida se vio empañada. La enfermedad, la vejez y las restricciones sociales impuestas por la pandemia de COVID-19 pesaron mucho sobre ella. Después de sufrir un derrame cerebral en enero de 2021, no pudo recuperarse. Falleció pacíficamente el 21 de marzo de 2021.


Renate Scherr (geboren als Wagner) werd geboren op 25 mei 1927 in Klagenfurt als een onwettig kind. Verlaten door haar biologische moeder, werd ze opgevoed door haar vader en stiefmoeder. Haar kindertijd en jeugd werden getekend door onvoorstelbare armoede en geweld, met angst en honger als constante metgezellen. Op 14-jarige leeftijd werd ze uit het huis gezet door haar stiefmoeder en moest ze het zogenaamde verplichte jaar van dienstverlening vervullen op een boerderij in een naburig dorp, waar ze te maken kreeg met zware werkomstandigheden en avances van haar werkgever. Ze wisselde vaak van baan in de hoop op verbetering, maar die hoop werd niet vervuld. Haar vader werd “politiek onbetrouwbaar” genoemd (volgens nazi-terminologie). Door haar frequente baanwisselingen kwam ze zelf onder het toezicht van de nazi’s. Ze werd bestempeld als “sociaal achtergesteld” en naar een tuchthuis in Duitsland gestuurd dat werd geleid door nonnen. Hier werd ze dagelijks geconfronteerd met zwaar werk en fysiek misbruik. Ze deed verschillende onsuccesvolle pogingen om te ontsnappen. Aan het einde van de oorlog werd ze uit het klooster gezet en teruggestuurd naar haar “geboorteland”. Haar inmiddels gescheiden vader was verhuisd naar Stiermarken. Haar stiefmoeder zette haar opnieuw het huis uit. In haar wanhoop sprong ze uit een trein. Zwaar gewond werd ze naar het ziekenhuis gebracht en herstelde uiteindelijk voldoende om haar vader naar Stiermarken te volgen. Maar hij smeet de deur in haar gezicht. Om wat geld te verdienen, verzamelde ze steenkool. Hier ontmoette ze haar eerste echtgenoot. Ze trouwde en kreeg haar eerste zoon in 1949, gevolgd door een tweede zoon in 1950. Hoewel de oorlog was afgelopen, waren de tijden nog steeds uitdagend, met een rantsoenering van voedsel als realiteit. Tijdens een wandeling ontmoette ze eindelijk haar grote liefde, Norbert Scherr, met wie ze in 1952 trouwde. De liefde tussen de twee ging gepaard met grote offers. Ze werden geconfronteerd met vijandigheid, moesten vaak van woonplaats veranderen en werden lastiggevallen. Ook hun economische levensonderhoud stond op het spel. Renate werd ernstig ziek maar wist te herstellen. Toen het pesten ondraaglijk werd, besloot het stel met hun jongere zoon naar Wenen te verhuizen om daar een nieuw leven te beginnen. In 1961 werd hun droom werkelijkheid. Renate vond meteen werk, dat ze enthousiast omarmde. In 1963 werd hun dochter geboren en leek hun geluk compleet. Ze doorstonden jaren van hard werken, persoonlijke tragedies en ernstige ziektes. Renate vond altijd haar weg terug naar het leven, mede dankzij haar ijzeren wil en onwrikbaar optimisme. Ze ging met pensioen op 70-jarige leeftijd. In de jaren daarna wijdde ze zich aan haar geliefde dieren en planten, en was trots op hun goed onderhouden pracht. Ze wedijverde met haar man in het oplossen van kruiswoordpuzzels en genoot ervan meer te weten dan hij. Haar vreedzame pensioen kreeg zijn eerste klap toen ze op 79-jarige leeftijd een complexe enkelbreuk opliep. Een paar jaar later viel ze opnieuw, wat resulteerde in een dubbele bovenarmbreuk. Ze klaagde nooit en slaagde er met haar kenmerkende veerkracht en vastberadenheid in om weer op de been te komen. In 2013 overleed haar man. Het verdriet was immens en de leegte in haar leven bleef. Toch slaagde ze erin haar onafhankelijkheid te herwinnen met een ijzeren wil. In 2017 vierde ze vreugdevol haar 90ste verjaardag met veel gasten uit familie en vrienden. Haar laatste jaren stonden in het teken van verlies. Haar geliefde katten overleden, haar gezichtsvermogen ging gestaag achteruit en verschillende ziektes dwongen haar tot herhaalde ziekenhuisopnames. Toch behield ze haar gevoel voor humor. Pas in 2020 werd Renate’s levensvreugde getemperd. Ziekte, ouderdom en de sociale beperkingen opgelegd door de COVID-19-pandemie drukten zwaar op haar. Na een beroerte in januari 2021 kon ze niet meer herstellen. Ze stierf vredig op 21 maart 2021.


Bilder 1, 2, 3 (privat)

Bild 4: Renate Scherr © Tom Linecker 2017

Diese Informationen sind vor mehr als einem Jahr veröffentlicht worden und beziehen sich auf ein vergangenes Semester.

 ✑ Beitrag von …
  • Daniel Green

    Unterrichtet Englisch, Geschichte und Sozialkunde / Politische Bildung; Männer- und Queer-Beauftragter. Angewandter Rechtslinguist.